ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਧਮਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਡ ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾ ਗਾਗਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਲੈਣ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਜਮੀਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਗਾਗਾ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਆ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਲਹਿਰਾ ਗਾਗਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਮੀਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਪਹੁੰਚੇ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਕੋਰੜ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਥਿਤੀ:

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਖਲ–ਸੁਨਾਮ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਖਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ, ਲਹਿਰਾ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਨੇ ਕਲਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਧੂਰੀ–ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।