ਪਿੰਡ ਇਕੋਲਾਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਸੰਨ 1632 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਘੁਰੈਣ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਸੌਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਛਾਪ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਵੱਸ ਗਈ। ਇਸੇ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਸਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਮਤ 1964-65 (1907-1908 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਇਕੋਲਾਹਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਭਾਈ ਰਾਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਆਤਮਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਈ ਮਤਾਬ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲ 50 ਬੀਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 20 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਗਮਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕੇਗਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।