ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਕਨੇਚ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਸੰਬਰ 1705 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉੱਚ ਦੇ ਪੀਰ ਦਾ ਵੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਫੱਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੰਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਫੱਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਦੁਬਲੀ ਘੋੜੀ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਲਿਆਵੇ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਫੱਤਾ ਨੇ ਝੂਠਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਈ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਹੀ ਉਚਿਤ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

ਜਦੋਂ ਫੱਤਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਉਹੀ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਮਾਰਨ ਕਾਰਨ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਰਬਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ, ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਭਾਵ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।