ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੀਵਾ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਧੰਨ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਚਰਨ ਪਾਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਭੂਪਾਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਸੰਗਾ ਜੀ ਤਨ-ਮਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਨੇੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਮੰਗਣੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਮਿੱਠਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਣ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਫਰਮਾਇਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿੱਠਾਈ ਦੇ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸੰਗਾ ਜੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।

ਸਮਾਗਮ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸੰਗਾ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੱਕ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤਾਨਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਗਾ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਖਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿੱਠਾਈ ਦੇ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਏ।

ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿੱਠਾਈ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਇਸੀ ਅਦਭੁੱਤ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ 20 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸਰਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।