ਸਿਰਮੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਾਂਵਟਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਭੰਗਾਣੀ ਪਿੰਡ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਨ 1688 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਹ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਕਤ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਧਰਮ, ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਜੰਗ ਹੋਈ।

ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਹਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਨਮੁਟਾਅ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜੀਮਰ ਚੰਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀਨਗਰ (ਗੜ੍ਹਵਾਲ) ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਾ ਫਤੇਹ ਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਫਤੇਹ ਚੰਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਂਵਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂਬੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਭੇਟ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਰਾਜਾ ਫਤੇਹ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਇਹ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਵਟਾ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।