ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਗਨ ਘਾਟ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਘਾਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਗਨ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 650 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੰਗਤ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਘਾਟ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਓਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਗਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਿਵ ਦੱਤ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮਝਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਭਵਿਆ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਟ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੁਰੰਤ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਕਾਫੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਥਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਤੇ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਗਨ ਘਾਟ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ, ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਵਿਕਲਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ: ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ: ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਗਨ ਘਾਟ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੈਦਲ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਟੋ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ: ਪਟਨਾ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਬੱਸਾਂ, ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 650 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪੈਦਲ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
- ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ - 650m
- ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਮੈਨੀ ਸੰਗਤ - 800m
- ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਸੋਨਾਰ ਟੋਲੀ - 1.7 km


