ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅਰੂਸ਼ਾ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਲਾਲੂ ਜੀ ਪਿੰਡ ਤਤਲੇ ਆਲੀ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।

ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਕੰਗਣਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਮਾਲ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ “ਵੱਸਦੇ ਰਹੋ” ਤੇ “ਉੱਜੜ ਜਾਓ” ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਖੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਗੜ੍ਹ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਝੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਥਾਂ “ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਾਲੀ ਮਸੀਤ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਫਤੂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ, ਲਲਿਆਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡੋਕੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬੀਬੀ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਵਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਨਾਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ।