ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਕੰਗਣਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਮਾਲ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ “ਵੱਸਦੇ ਰਹੋ” ਤੇ “ਉੱਜੜ ਜਾਓ” ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਖੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਖਾਨ ਚੰਦ ਝੰਗ ਦੇ ਮਾਘਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੰਬੇਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਗੜ੍ਹ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਝੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਥਾਂ “ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਾਲੀ ਮਸੀਤ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਹਿਮਾ ਜੀ, ਮਘੀਆਣਾ, ਝੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਲਾਹੌਰ–ਮੁਲਤਾਨ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਰਜਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਧੂ ਬੇਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੁਰ ਅਤੇ ਰੋਹੜੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿੰਧੁ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਨੌਕਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਫਤੂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ, ਲਲਿਆਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡੋਕੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬੀਬੀ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਵਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਨਾਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਨਰਾਲੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਟਾਪਾ ਹਰਬੰਸ ਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਰਾਂਡਾ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਆਤਮਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ sikhplaces@gmail.com 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਪਲੇਸਸ ©2025. ਸਾਰੇ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ