ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਹਾਰੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਹਾਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪਿੰਡ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਰਦੋ ਸਹਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਹਰਦੋ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਦੋਵੇਂ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਕਸੂਰ ਦੇ ਕੋਟ ਮੁਰਾਦ ਖਾਨ ਤੋਂ ਤੰਗੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਿੱਲਾ ਹਥਾਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਹਾਰੀ ਪੀਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਦੋ ਸਹਾਰੀ ਜਾਂ ਹਾਦੋ ਸਹਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਰ ਸਹਾਰੀ ਛੀਨਾ ਜੱਟ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੀਰ ਸਹਾਰੀ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਮਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗਹਿਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀਰ ਸਹਾਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਮਾਧ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਦਫ਼ਨ ਅਤੇ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਹਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਇਸ ਸਮਾਧ ਉੱਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਆਯਤਾਂ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪਿੰਡਵਾਸੀ ਇੱਥੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਤਿਲਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਵਰ ਹੁਣ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਲਾਬ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅੱਜ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 85 ਘੁਮਾਉਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹਾਰੀ ਪੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਫਕੀਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਵੇਂ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।