ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਇਕ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1705 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਚ ਬਲਿਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਰਾਇਪੁਰ ਰਾਣੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਨ, ਜੋ ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੌਂਪੀ।

ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਭਾਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ ਸੀ।

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੁੱਧ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਲਈ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸਣ ਜਾਂ ਧਰਮ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।

ਇਸ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਬਲਿਦਾਨ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਸਾਲ 1945 ਵਿੱਚ ਰਾਇਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬਲਿਦਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਅਮਰ ਰੂਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਿਰਫ ਰਾਇਪੁਰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਹਰ ਉਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ ਹੈ ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।