ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਪਾਦੁਕਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਨੌਵੀਂ, ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਰਾਇ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਫਰੀਹਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਾਇ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਫਰੀਹਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨੌਰਥ-ਈਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਬਲੀਆ–ਸ਼ਾਹਗੰਜ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।

ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰਬੀ ਉਦਾਸੀ ਦੌਰਾਨ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਸੰਨ 1670 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸੀ ਸਮੇਂ ਇੱਥੋਂ ਹੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਨ।

ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਨਾਮ ਚਰਨ ਪਾਦੁਕਾ (ਲੱਕੜ ਦੀ ਖੜਾਓਂ) ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਧੋ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪੋਤੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਬਾਵਾ ਸੁਮੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਪਾਦੁਕਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਬੀੜਾਂ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਦਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਤ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਮੌਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।