ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਰੇਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਣ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੀ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਜਤਾਈ, ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੱਖਰੇ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ (ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਣ। ਇਸ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕੋ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਅੜੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਵੰਡ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਰਾਜੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਲੜੀ।
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੇਵਾਲਸਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 108 ਸਿੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੇਵਾਲਸਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਨਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿਬਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਥਾਨ ਤਿਬਤੀ ਬੁੱਧ ਮਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰੇਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ: ਰੇਵਾਲਸਰ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਿਯਮਿਤ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ: ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਵਾਲਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਟੈਕਸੀ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਹਵਾਈ ਰਾਹੀਂ: ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੁੱਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (ਭੁੰਤਰ) ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਟੈਕਸੀ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਪੈਦਲ ਰਾਹੀਂ: ਰੇਵਾਲਸਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੋੜੀ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਟਿੱਬੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 108 ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਿੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ।
ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
- ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਮੰਡੀ - 24.5 km
